EN
بانک اطلاعاتی
۸ / ۳ / ۱۳۹۶
 
آيين هاي ويژه ماه مبارك رمضان در استان سيستان وبلوچستان
نگاهی به موسیقی استان سیستان وبلوچستان
میراث معنوی  یکی از مهمترین نوع از مواریث فرهنگی به شمار میرود که شاخه های مختلفی دارد در این بین مذهب ومناسبت های خاص آن در کناراماکن مذهبی از شاخص ترین زیر شاخه های  آن تعریف میگردد که قابلیت جذب انواع گردشگران را دارد ،تنوع در حال رشد گردشگری مذهبی بر پتانسیل های آن برای رشد آینده این بخش تاکید میکند. از آنجایی که ایده گردشگری مذهبی با استنباط انگیزش های گردشگر، ایجاد می گردد
گردشگری ادبی و سهم استان سیستان وبلوچستان از فردوسی وشاهنامه وسایر ظرفیت های این حوزه به بهانه روز بزرگداشت دردانه ادب پارسی حکیم ابوالقاسم فردوسی وبزرگ مرد شعر ایران حکیم خیام نیشابوری
آدمـی نیسـت که عاشـق نشـود فصل بـهار هرگیـاهی که به نـوروز نجنبـد حَطَب است (سعدی)
سفر به سرزمینی با اب وهوای چهار فصل در این دیار هم آفتاب زیبا وگرمای فرحبخش خورشید رادر پهن دشت هامون میبینیدهم در کنار باداین پیام آور صمیمیت وآبادانی خنکای نسیم بهاری را در سرزمین زاهدان وهم در فراز تفتان ودامنه سرسبز ان برف وسرما را می توانیدببینید واولین تابیدن نوار آفتاب را پیکر ایران در شرقی ترین مرز ونقطعه این دیار جالق سراوان ببینید
۱ - نتايج حاصل از بررسي شاخصهاي عمده بخش 1- عدم بهره برداري مناسب از حجم عظيم آثار تاريخي, فرهنگي و طبيعي متنوع و جذاب كشور. 2- عدم كفايت اعتبارات دولتي براي پژوهش, حفاظت, مرمت, احياء و معرفي اين آثار ارزشمند و در معرض نابودي قرار گرفتن يا به فراموشي سپرده شدن اين آثار مهم تاريخي, فرهنگي و طبيعي. 3-عدم بستر سازي براي سرمايه گذاري مستمر در تاسيسات و تجهيزات گردشگري كه باعث مستهلك شدن اين تاسيسات و كاهش بهره برداري مناسب از آنها گرديده است. 2- چالشهاي پيش رو الف- در حوزه ميراث فرهنگي 1- عدم تعيين تكليف عرصه محوطه ها و تپه هاي تاريخي, فرهنگي مهم و املاك واقع درحريم آنها. 2- تجاوز دائمي به محوطه ها و تپه هاي تاريخي, فرهنگي. 3- بالا بودن حجم تخريب و استهلاك آثار تاريخي, فرهنگي ثبت شده نسبت به فعاليتهاي مرمت و احياء در حال انجام. 4- عدم بهره برداري مناسب از بناها و بافتهاي تاريخي, فرهنگي شهرها و روستاهاي تاريخي. 5- كند بودن حركت رسيدگي به آثار تاريخي, فرهنگي در كليه زمينه ها. ب- حوزه گردشگري 1- وجود نگاه امنيتي به مقوله گردشگر ورودي. 2- عدم سرمايه گذاريهاي مناسب براي بهره برداري بهينه از امكانات و منابع موجود. 3- فرسوده شدن تاسيسات و تجهيزات گردشگري به لحاظ عدم سرمايه گذاري مستمر. 4- ضعف تبليغات رسانه اي در سطح كشور و جهان. 5- قوانين و مقررات مزاحم و ضعف بنيه صنعت گردشگري. 6- عدم استقرار نظام جامع آماري و نظام حساب اقماري گردشگري. 7- عدم شكل گيري بازار گردشگري به دليل تكميل نبودن نهادهاي متشكله اين بازار و مناسبات سنتي حاكم برآن. 3- سياست هاي كلان بخش ميراث فرهنگي و گردشگري مصوب جلسه مورخ 4/7/83 شوراي عالي ميراث فرهنگي و گردشگري 1- اهتمام به امر ميراث فرهنگي, تاريخي و طبيعي كشور وظيفه اي است همگاني, دولت به عنوان مسئول حاكميت و سياست گذار, مقدمات قانوني اجراي اين وظيفه را در عرصه هاي پژوهش, صيانت, احياء و معرفي فراهم مي سازد. 2- ارائه ارزشهاي مستتر در ميراث فرهنگي كشور در سطح ملي و بين المللي براي ابقاء و ارتقاء هويت فرهنگي جامعه. 3- بالا بردن سطح فرهنگ عمومي در عرصه ميراث فرهنگي و گردشگري با بهره گيري از ظرفيتهاي آموزشي, فرهنگي و رسانه اي كشور. 4- توسعه پايدار گردشگري با رعايت ارزش هاي فرهنگي جامعه, ظرفيتهاي ميراث فرهنگي و محيط زيست بمنظور تامين نيازهاي جامعه ايراني, تحكيم وحدت و وفاق ملي, افزايش تفاهم بين المللي و معرفي چهره ايران اسلامي. 5- افزايش گردشگري داخلي و دست يابي به سهم مناسب از بازار جهاني گردشگري با تنوع بخشي به بازار گردشگري ايران و استفاده از همه ظرفيت ها با اولويت جذب گردشگران زيارتي, فرهنگي و طبيعي به منظور افزايش توليد ناخالص داخلي و توسعه اشتغال. 6- اولويت دادن به توسعه مبادلات گردشگران با كشورهاي اسلامي و كشورهاي حوزه فرهنگ ايراني. 7- رعايت حقوق و تامين امنيت گردشگران. 4- اهداف كيفي و راهبردهاي بخش ميراث فرهنگي و گردشگري الف- اهداف كيفي توسعه ميراث فرهنگي و گردشگري 1- توسعه روابط فرهنگي و تحكيم موقعيت سياسي نظام. 2- معرفي تاريخ و تمدن ايران به جهانيان و ايجاد تفاهم بين ملتها. 3- تامين نيازهاي روحي و رواني جامعه. 4- تحكيم وحدت ملي و ارتقاء هويت فرهنگي. 5- ايجاد اشتغال و درآمد ارزي. 6- افزايش درآمد سرانه و كمك به كاهش عدم تعادلهاي اجتماعي. 7- گرفتن سهم مناسب از بازار گردشگري بين المللي. ب- راهبردهاي حوزه ميراث فرهنگي 1- همگاني كردن حفاظت, مرمت, احياء و معرفي آثار تاريخي, فرهنگي. 2- افزايش ارزش اقتصادي آثار ثبت شده در فهرست آثار ملي و جهاني. 3- خريد خدمات پژوهشي, فني, فرهنگي از بخش هاي علمي كشور. 4- افزايش حفاظت فيزيكي و فني از آثار تاريخي, فرهنگي. 5- تعيين تكليف مالكيت عرصه محوطه ها و تپه هاي مهم تاريخي, فرهنگي و املاك واقع در حريم آنها. 6- بهره برداري مناسب از بناها و بافتهاي تاريخي و فرهنگي در شهرها و روستاها. ج- راهبردهاي حوزه گردشگري 1- ايجاد باور و عزم ملي در اركان تصميم گيري نظام براي توسعه گردشگري و انتقال آن به جامعه و فعالان صنعت گردشگري. 2- اتخاذ تصميماتي متناسب با اهداف و شان كشور و پاسخگو بودن به سطح انتظارات جامعه. 3- حذف ديدگاه امنيتي در برخورد با گردشگران ورودي و داخلي. 4- مقررات زدايي و به حداقل رساندن دخالت دولت. 5- ترويج كد جهاني اخلاق گردشگري. 6- حمايت قانوني از سرمايه گذاري هاي داخلي و خارجي و فراهم كردن زمينه جذب اين منابع. 7- تغيير نگرش نسبت به كشور ايران در بازارهاي هدف از طريق سرمايه گذاري مناسب درتبليغات. 8- آزادسازي اقتصاد گردشگري و تكميل نهادهاي اين بازار و اصلاح مناسبات آن. 5- اهداف كمي توسعه بخش ميراث فرهنگي و گردشگري با توجه به چشم انداز 20 ساله جمهوري اسلامي ايران لازم است سهم ايران از شمار گردشگران جهاني از 9 صدم درصد در سال 83 به 5/1 درصد در سال 1404 سال پاياني چشم انداز 20 ساله آينده افزايش يابد, يعني حدود 20 ميليون نفر گردشگر. و سهم ايران از درآمد گردشگري جهاني از 7 صدم درصد در سال 83 به (2 درصد) در سال 1404 رشد يابد به گونه اي كه كشور ايران در سال 1404 سالانه قريب25 ميليارد دلار از محل گردشگر ورودي درآمد كسب نمايد. تصوير توسعه گردشگري ايران در طول چهار برنامه چشم انداز: با در نظر گرفتن حدود 700 هزار نفر رقم پايه گردشگر ورودي به ايران در سال 1383 مطابق جدو ل ذيل مي باشد. سالهاي برنامه نرخ رشد برنامه تعداد گردشگران در سالهاي پاياني برنامه به ميليون نفر درآمد ارزي در سالهاي پاياني برنامه به ميليارد دلار برنامه چهارم (84-88) 30% 6/2 5/1 برنامه پنجم (89-93) 20% 5/6 5/4 برنامه ششم (94-98) 15% 13 10 برنامه هفتم (99-1403) 10% 20 25 6- منابع مورد نياز: براي دستيابي به نرخ رشد 30 درصدي در طول برنامه 5 ساله چهارم با توجه به موارد ذيل: 1- ضرورت ايجاد تعادل بين تعداد گردشگران ورودي (700 هزار نفر) و گردشگران خروجي (9/2 ميليون نفر). 2- ضرورت بهره برداري مناسب از حجم عظيم منابع بالقوه و بالفعل تاريخي, فرهنگي, طبيعي جذاب گردشگر كشور. 3- عقب ماندن رشد صنعت گردشگري كشور از صنعت گردشگري بين المللي. 4- فرسوده شدن تاسيسات و تجهيزات گردشگري كشور و نياز به سرمايه گذاري مناسب براي به روزكردن آن تاسيسات. اين بخش نيازمند حدود 30 هزار ميليارد تومان سرمايه گذاري مي باشد كه لازم است 25 هزارميليارد تومان آن باستناد ماده 11 قانون تشكيل سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري از محل فاينانس و 5 هزار ميليارد تومان آن از محل اعتبارات دولتي تامين گردد. 7-برنامه هاي آينده: 1- تعيين و ايجاد مناطق نمونه گردشگري در استانهاي مختلف كشور با رويكرد بين المللي, ملي, منطقه اي و محلي. 2- جلب حمايت دولت براي كاهش نرخ بهره مورد انتظار از بخش گردشگري به منظور اقتصادي شدن صنعت گردشگري. 3- جلب حمايت دولت به منظور انجام سفرهاي ارزان در فصول كم مسافر. 4- منظور نمودن خدمات قابل ارائه به گردشگران خارجي در محاسبات صادرات غيرنفتي. 5- همگاني كردن حفاظت از ميراث فرهنگي و توسعه گردشگري براي هماهنگ و همسو كردن فعاليت كليه دستگاهها و بهره برداري از ظرفيت هاي كشور در اين زمينه. 6- ايجاد نظام جامع آماري, نظام حساب اقماري گردشگري و نظام جامع اطلاع رساني فعال و پويا با استفاده از سيستم هاي پيشرفته فن آوري اطلاعات در سطح ملي و بين المللي. 7- توجه به گردشگري داخلي و ايجاد فرهنگ سفرهاي سازماندهي شده در جامعه. 8- تامين و آموزش نيروهاي انساني كارآمد و متخصص در بخش دولتي و خصوصي. 9- استاندارد سازي تاسيسات اقامتي و تفريحي در حد كشورهاي پيشرفته و بهبود كيفيت ارائه خدمات گردشگري و سيستم صحيح نظارتي فعال. 10- گسترش سرمايه گذاري داخلي و خارجي و حمايت از آنان از طريق اعطاي وام و تسهيلات. 11- بهبود ايمني در خطوط هوايي و جاده اي براي افزايش سفر گردشگران. 12- فراهم نمودن زمينه استفاده از تسهيلات كارتهاي اعتباري و ويزا كارت.13 13- احياء و ارتقاء جاذبه هاي متنوع گردشگري كشور در زمينه هاي مذهبي, فرهنگي, تاريخي, طبيعي, ورزشي, پزشكي و افزايش ظرفيتهاي گردشگري در نقاط پر جاذبه كشور. 14- شناسايي و معرفي بازارهاي هدف و تقويت مباني دوستي و همدلي بين كشورها در راستاي توسعه گردشگري. 15- توسعه و گسترش پژوهشهاي باستانشناسي با استفاده از امكانات فني داخل كشور و استفاده از موسسات باستانشناسي خارج از كشور. 8-اقدامات مهم و اساسي برنامه چهارم توسعه: 1- سازماندهي و استقرار يگان ويژه پاسداران ميراث فرهنگي, تجهيز پايگاههاي حفاظت فيزيكي و استفاده از خريد خدمات نيروي انتظامي. 2- بهره مندي از فن آوري هاي نوين در حفاظت از آثار تاريخي, فرهنگي, طبيعي مهم. 3- انتخاب امين اموال مردمي براي كليه آثار تاريخي, فرهنگي غيرمنقول. 4- تملك عرصه محوطه ها و تپه هاي مهم تاريخي, فرهنگي و املاك واقع در حريم آنها. 5- بستر سازي براي فعاليت بخش خصوصي به منظور حفاظت, احياء آثار, محوطه ها و بافتهاي تاريخي, فرهنگي. 6- توسعه موزه ملي ايران به سطح يكي از 5 موزه بزرگ دنيا. 7- ايجاد ده موزه منطقه اي در مراكز تمدني ايران. 8- حمايت از ايجاد يك هزار موزه تخصصي محلي با مشاركت بخش دولتي و عمومي. 9- حمايت از ايجاد موزه هاي خصوصي و پرداخت يارانه به آنها. 10- ساماندهي 30 سايت موزه تاريخي, فرهنگي مهم. 11- ساماندهي 20 بافت تاريخي, فرهنگي در شهرهاي تاريخي كشور. 12- انجام 300 پژوهش باستانشناسي با بهره مندي از امكانات, داخل كشور و موسسات باستانشناسي خارج از كشور. 13- ايجاد 148 منطقه نمونه گردشگري. 14- توسعه و ارتقاء تاسيسات اقامتي گردشگري. 15- ساماندهي 8 محور گردشگري مهم كشور. 16- تدوين و استقرار نظام جامع آماري و نظام حساب اقماري گردشگري كشور. 17- بازنگري و تكميل مطالعات برنامه ملي گردشگري و طرحهاي جامع استاني. 18- ايجاد بانك اطلاعاتي توانمنديها و ظرفيتهاي بالقوه بخش ميراث فرهنگي و گردشگري. تهیه وتدوین :اردشیر - اروجی کلیات این سند عینا" در جلسه مورخ ۹/۱۰/۸۳ هیات وزیران به تصویب رسیده و به شماره ۵۹۴۴۷/۳۱۰۹۰ مورخ ۱۴/۱۰/۱۳۸۳ ابلاغ گردیده است
از سال 1353انجمن هاي ميراث فرهنگي به صورت محدود با عنوان « انجمن حفظ آثار باستاني بخش ها دهات » فعاليت داشتند. در بند 21 ماده 3 قانون اساسنامه سازمان ميراث فرهنگي كشور مصوب 67/2/1 با عنوان ( ايجاد و گسترش انجمن هاي ميراث فرهنگي در سطح كشور ) فعاليت اين انجمن ها قانونمندتر گرديد. در پي آن ، اساسنامه انجمن هاي ميراث فرهنگي كشور مصوب 73/7/3 از طرف شوراي سازمان ميراث فرهنگي كشور تدوين و اجرايي گرديد: اساسنامه انجمن هاي ميراث فرهنگي كشور مصوب 73/7/3 شوراي سازمان ميراث فرهنگي كشور ماده 1- تعريف: انجمن هاي ميراث فرهنگي نهادي است، ملي- فرهنگي و غير انتفاعي،وابسته به سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كه بر حسب ضرورت و تشخيص سازمان در مراكز استانها، شهرستانها، بخشها و روستاها يا براي موزه ها و آثار تاريخي تشكيل مي شود. ماده 2- هدف : 1. جلب حمايت مادي و معنوي مردم . 2.مشاركت همه جانبه عموم مردم در زمينه پژوهش، حفظ، احياء معرفي و آموزش ميراث فرهنگي كشور. ماده 3- وظايف و اختيارات انجمن ها: 1. آشنايي با قوانين و مقررات ناظر به پژوهش، حفظ و احياء، معرفي و آموزش ميراث فرهنگي كشور و فراهم نمودن زمينه هاي لازم براي انتقال آن به عموم. 2. بحث و بررسي و ارائه مشاوره فرهنگي و اجتماعي به منظور اجراي مطلوب برنامه هاي پژوهش ، حفظ و احياء ، معرفي و آموزشي ميراث فرهنگي در حوزه عمل خود با توجه به مقتضيات و امكانات محل و پيشنهاد آن به سازمان. 3. سعي در شناسائي و شناساندن وجوه ناشناخته ميراث فرهنگي محل. 4. تشويق و ترغيب مردم به رعايت احترام ميراث فرهنگي و حفظ و صيانت آن. 5.مشورت و پيدا كردن راه هاي عملي براي جلوگيري از هر گونه اقدام غيرقانوني در زمينه حفاري هاي غير مجاز ، تخريب آثار تاريخي ، خريد و فروش اموال فرهنگي و پيشنهاد آن به سازمان. 6. بررسي طرق جلب مساعدت هاي مادي و معنوي مردم و پيشنهادي آن به سازمان. 7. همكاري با هيأتهاي تخصصي و كارشناسان و بازرسان اعزامي از سوي سازمان. 8. همكاري با نهادها و ارگانهاي محلي و جلب مساعدت همه جانبه آنان براي دستيابي به اهداف انجمن. 9. پيشنهاد موارد مصرف عوايد مالي انجمن به سازمان و هزينه آن بر اساس آئين نامه اي كه پس از تصويب هر انجمن و تاييد سازمان ميراث فرهنگي كشور قابل اجراء است. 10. انجام دادن ساير اموري كه در حدود مقررات از سوي سازمان به انجمن ارجاع مي شود. ماده 4- عوايد انجمن: الف- كمكهاي مردمي و مساعدتهاي مالي بخش خصوصي و دولتي و سازمان ميراث فرهنگي كشور. ب- در آمد ناشي از فعاليت هاي انجمن كه در حدود مقررات اين اساسنامه و تاييد سازمان ميراث فرهنگي كشور انجام مي شود. ماده 5- اعضاء: در هر يك از مراكز استان ها ، شهرستانها ، شهرها ، بخش ها ، روستاها انجمن ميراث فرهنگي بدين شرح تشكيل مي شود: الف- اعضاي انجمن مراكز استانها : 1. استاندار ( رئيس انجمن) 2. مدير كل ميراث فرهنگي استان (دبير) 3. شهردار مركز استان. 4. رئيس دانشگاه يا مركز آموزش عالي استان. 5. رئيس كل دادگستري استان. 6. رئيس شوراي اسلامي استان. 7. مديركل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي استان. 8. مدير كل مسكن و شهرسازي استان. 9. مدير كل اوقاف و امور خيريه استان. 10. مدير كل آموزش و پرورش استان. 11. مدير كل صداو سيماي استان. 12. مدير كل حفاظت محيط زيست. 13. پنج نفر از صاحبنظران و علاقمندان به پيشنهاد مدير كل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان و تصويب اعضاء. ب- اعضاء انجمن شهرستانها و شهرها: 1. فرماندار ( رئيس). 2. مسئول ميراث فرهنگي شهرستان ( دبير). 3. شهردار. 4. رئيس شوراي اسلامي شهرستان. 5. رئيس اداره آموزش و پرورش. 6. رئيس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي. 7. چهار تن از صاحب نظران و علاقه مندان، ميراث فرهنگي شهرستان به پيشنهاد مسئول ميراث فرهنگي شهرستان شهر و تصويب اعضاء. ج- اعضاء انجمن بخش ها: 1. بخشدار ( رئيس). 2. نماينده ميراث فرهنگي.(دبير ) 3. رئيس شوراي اسلامي بخش. 4. مسئول آموزش و پرورش بخش. 5. سه نفر معتمد و صاحب نظر محلي به پيشنهاد نماينده ميراث فرهنگي و تصويب اعضاء. د- اعضاء انجمن دهستان: 1. دهيار ( رئيس) 2. نماينده ميراث فرهنگي استان/ شهرستانها ( دبير). 3. رئيس شوراي اسلامي دهستان. 4. سه نفر معتمد و علاقمند به ميراث فرهنگي به پيشنهاد نماينده ميراث فرهنگي وتصويب اعضاء. هـ.. اعضاء انجمن روستاها: 1. رئيس شوراي اسلامي(رئيس). 2. نماينده ميراث فرهنگي(دبير). 3. نماينده آموزش و پرورش در محل. 4. سه نفر معتمد و صاحب نظر محلي به پيشنهاد نماينده ميراث فرهنگي و تصويب اعضاء. و- اعضاء انجمن هاي گنجينه ها يا آثار تاريخي:(دوستداران موزه يا اثر) 1. مدير ميراث فرهنگي كه موزه يا اثر در حوزه وظايف اوست.(رئيس) 2. مدير موزه يا اثر (دبير). 3. سه نفر از صاحبنظران و علاقمندان به ميراث فرهنگي به پيشنهاد مدير ميراث فرهنگي و تصويب سازمان. ماده 6- شرايط عضويت اعضاء و تشكيل جلسات: 1. مدت عضويت در شورا 3 سال خواهد بود. 2. در صورتي كه انجمن تجديد انتخاب معتمدان و صاحب نظران محلي را تاييد كند عضويت آنان به خودي خود براي دوره بعدي تمديد مي شود و احتياجي به صودر ابلاغ مجدد نخواهد بود. 3. دبير انجمن مسئول پيوند دادن انجمن و سازمان ميراث فرهنگي كشور است. 4. انجمن 1 نفر از اعضاي خود را به عنوان نايب رئيس و 1 نفر را به عنوان حسابدار انتخاب مي كند. 5. عضويت در انجمن افتخاري است. 6.جلسات عادي انجمن هر 3 ماه 1 بار و جلسات فوق العاده به پيشنهاد دبير و موافقت و دعوت رئيس انجمن تشكيل خواهد شد. 7. جلسات انجمن با حضور بيش از يك دوم از اعضاء رسميت خواهد يافت و تصميمات آن با تاييد اكثريت حاضر خواهد بود. 8. احكام عضويت معتمدان و صاحبنظران انجمن مراكز استان و موزه هاي مراكز استانها و موزه هاي سطح اداره كل را رئيس سازمان و انجمن هاي شهرستانها، بخشها، روستاها و ساير موزه ها و آثار تاريخي را مدير كل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان صادر خواهد كرد. 9. حسب مجوز رئيس سازمان ميراث فرهنگي كشور عوايد انجمن در نزديك ترين بانك و به نام انجمن سپرده مي شود و هرگونه پرداخت با امضاي مشترك حسابدار و نماينده ميراث فرهنگي محل در اجراي برنامه هاي تصويب شده سازمان صورت مي گيرد. اين اساسنامه در 6 ماده در جلسه مورخ 73/7/3 شوراي سازمان ميراث فرهنگي كشور به تصويب رسيد و از تاريخ تصويب سازمان ميراث فرهنگي كشور آن را به اجرا مي گذارد
۱۶ / ۱۲ / ۱۳۹۴
 
یکی از مواریث معنوی مهم استان که درسیستان با نام اشرو با نام مدد در بلوچستان نیزبه شکل دیگری وجود داردو بعنوان نشانه تعاون وهمدلی اقوام استان در فهرست ملی به ثبت رسیده است در اشرﻫﺮﻛﺲ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺳﻬمی که ﺩﺍﺭﺩ ﺑﺎﻳﺪ ﻛﺎﺭ ﻛﻨﺪ. ﻫﺮﺳﻬﻢ ﺁﺏ ﻳﻚ “ﻣﻲ“ (mey) ﻳﻌﻨﻲ ﺳﻪ ﺳﺎﻋﺖ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻩ “ﻣﻦ“ ﺯﻣﻴﻦ ﻛﺎﻓﻲ ﺍﺳﺖ، ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﺮﺳﻬﻢ ﻳﻚ ﺭﻭﺯ ﺑﺎﻳﺪ ﻻ‌ﺭﻭﺑﻲ ﻛﺮﺩ کﻪ ﺩﺭ ﺍﺻﻄﻼ‌ﺡ ﺑﻪ ﺁﻥ “ﻧﻴﻢ‌ﻣﺮﺩ“ ﮔﻮﻳﻨﺪ، ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﺴﺖ ﻣﻦ ﺯﻣﻴﻦ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺩﻭ ﺭﻭﺯ ﺑﺮﺍﻱ ﻻ‌ﺭﻭﺑﻲ ﻣﻲ‌ﺭﻭﺩ، ﺑﻪ ﺑﻴﺴﺖ ﻣﻨﻲ“ﻳﻚ ﻣﺮﺩ“ﻣﻲ‌ﮔﻮﻳﻨﺪ، ﻫﺮ “ﻣﻦ“ ﺯﻣﻴﻦ۳۶۰ ﺗﺎ۴۰۰ ﻣﺘﺮ ﺍﺳﺖ، ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﻧﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﺮﻭﻧﺪ،ﻛﺎﺭﮔﺮ ﻣﻲ‌ﻓﺮﺳﺘﻨﺪ. ﻣﻘﺪﺍﺭ ﻭ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ‌ﯼ ﻛﺎﺭ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻃﻮﻝ ﻧﻬﺮ ﻭ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻧﻔﺮﺍﺕ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺩﺍﺭﺩ،ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺟﻮﺑﻲ ﺭﺍ ﻛﻪ ﻫﺮﻛﺲ ﺑﺎﻳﺪ ﻻ‌ﺭﻭﺑﻲ ﻛﻨﺪ ﺑﺎ ﺩﺳﺘﻪ‌ﯼ ﺑﻴﻞ ﻳﺎ “ﻟﻨﮕﻮﺗﻪ“ (longuta) ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﻣﻲ‌ﮔﻴﺮﻧﺪ )“ﻟﻨﮕﻮﺗﻪ“ ﻫﻤﺎﻥ ﭘﺎﺭﭼﻪ سفیدی ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲ‌ﺑﻨﺪﻧﺪ) ﻣﻌﻤﻮﻻ‌ ﺑﻪ ﻫﺮ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﻳﻚ “ﻟﻨﮕﻮﺗﻪ“ ﻛﻪ ۶ ﻣﺘﺮ ﻃﻮﻝ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﺳﻬﻢ می دهندحشر فقط برای رود هیرمند با نهراب (نورو) نیست بلکه در حجم های کوچکتر مانند رود مشترک چند روستا و یا جوی آب اشتراکی یک روستا و یا جوی آب زمین چند نفر هم می تواند باشد. اگر قاعده اصلی رعایت شود کسی که در این کار شرکت نکند سهم آبی ندارد. اگر صاحب زمینی زمینش را به کسی اجاره داده باشد صاحب زمین از این امر معاف و کسی که زمین را اجاره کرده است باید در حشر باشد تا بتواند زمین خود را با سهم آب آبیاری کند. این رسم که نشان و نماد تعاون و همکاری سیستانیان است رسمی دیرینه است و سابقه ای به اندازه خود سیستان دارد. رسمی زیرکانه و مهم که چند مساله مهم را با هم حل می کند. مساله حقابه، لایروبی رود ها و جوی ها و گاهی دید و بازدید ها و مهم تر از همه رفع مشکلات و مسایلی که ممکن است بخاطر آب پیش بیاید از معدود مسایلی ست که با این رسم مرتفع می شود. البته با پیشرفت تکنولوژی این رسم نیز کمرنگ شده است. مردم روستايي سيستان از قرن‌ها پيش براي ساختن بندها و لايروبي رودخانه و انهار بزرگ، دو ماه از سال را با رضايت کامل به بيگاري مي‌پردازند که به گويش محلي آن را «اشر» يا «حشر» مي‌گويند، از اين رو در هنگام لايروبي به منظور افزايش نيروي کار کشاورزان، يکي از آنان از ميان جمعيت با صداي بلند (در هنگام خستگي) اظهار مي‌دارد: اين نوح نبي، کرم از علي هر کس محمدي است، غلام علي هر که آقايش علي يه به آواز جلي بگه يا علي پس از اينکه همه پاسخ دادند و گفتند «يا علي»، همان شخص مجدداً اظهار مي‌دارد: لال نگردي بلندتر بگک يا علي. سپس جمعيت با صداي بلندتر مي‌گويند «يا علي!». مجدداً اظهار مي‌دارد: بارها گفت محمد که علي جان من است که به جان علي و نام محمد صلوات بعضي اوقات نيز چنين مي‌گويند: برش برش ذوالفقار جهنم است پاي کوه کشته است برزگر خاکسار توان بده تيشه کو، آلو کو عده‌اي نيز در هنگام لايروبي و کارهاي گروهي اين ترانه را مي‌خوانند: او ور سر سنگ قلقلي مي‌خوانه بلبل سر شاخ يا علي مي‌خوانه اگه خسته جاني بگو يا علي اگه ناتواني بگو يا علي وجود اراضی حاصلخیز حاصل از آبرفتهای رودخانه هیرمند که تنها شریان حیاتی و زندگی بخش دشت اسطوره ای سیستان می باشد باعث شده است که طی قرون متمادی تمدن عظیم و دیرپای سیستان تشکیل و شکوفا شود، در این بین رسوبات حمل شده توسط آب هیرمند و وزش بادهای 120 روزه که میلیونها تن گل و لای و شن و ماسه روان را با خود به همراه دارد، نظام هماهنگ و پیچیده ای جهت لایروبی انهار بزرگ و کوچک از ورودی آب هیرمند در جاریکه تا نیزار هامون به نام "حشر" به وجود آورده است کشاورزان سیستانی در حرکتی کم نظیر هر ساله به مدت سه ماه متمادی پس از برداشت گندم در خرداد ماه تا ابتدای سال زراعی بعد در مهر ماه اقدام به لایروبی دستی انهار میکنند، این امر از انهار کوچک شخصی شروع و از به هم پیوستن گروهها و دسته ها به نهرهای اصلی و رودخانه ختم می شده است. حشر بارزترین مصداق تلاش و اتحاد مردم در مبارزه با عوامل خشن طبیعت سیستان است. مردان سخت کوش سیستانی با ذکر مقدس "یا علی" برزبان و تیشه های معروف زابلی بر دوش به امید لطف خدا قرنها با دستانی زمخت و پینه بسته با خشکسالی های خانمان سوز و سیلاب های ویرانگر و طوفان های 120 روزه مبارزه کرده اند تا سربلند زندگی کنند. هرچند گذر زمان و تغییرات فرهنگی حاصل از پیشرفتهای تکنولوژی باعث کم رنگ شدن نقش حشر در لایروبی انهار شده است، اما همانگونه که مولا علی (ع) می فرمایند که (بهترین تفریح کار است) تشکیل حشر و لایروبی دستی انهار علاوه بر اشتغال موقت جوانان در سطح منطقه و جلوگیری از مهاجرت به سایر نقاط کشور برای یافتن کار، باعث ایجاد نشاط و امیدواری، همبستگی و اتحاد، احیاء سنتها و فرهنگهای کهن بومی و انگیزه در جوانان منطقه برای تلاش در راه آبادی زمینهای زراعی میگردد. در سال زراعی جاری دشت سیستان پس از مدتی وقفه شاهد حضور پیران سالخورده و جوانان سرزنده ای بود که تیشه بر دست مشغول لایروبی انهار درجه 3و 4 خود بودند، لایروبی دستی انهار علاوه بر فواید اجتماعی فراوان از نظر فنی نیز برتری قابل ملاحظه ای نسبت به کار با بیل مکانیکی دارد که از جمله آنها اصلاح شیب و کاهش زبری کف کانال می باشد که بهره وری از آب را افزایش میدهد. : طرح لایروبی انهار به صورت دستی در سال جاری در پنج شهرستان زابل، زهک، هیرمند، هامون و نیمروز در مدت دو ماه آبان و آذر انجام که طی آن 769 نهر به طول 2 هزار و 714 کیلومتر با حجم200 هزار نفر روز و هزینه 40 میلیارد ریال به انجام رسید. : هرچند که در این عملیات تقریبا نیمی از انهار درجه 3و4 دشت مورد لایروبی قرار گرفت، در عین حال تحرک و نشاط ایجاد شده در سطح منطقه یاد آور روزگاران خوش و آباد نه چندان دوری بود که هرچند امکانات رفاهی زندگیهای امروزی برای مردم فراهم نبود اما شادی و امید در بین مردم همواره عامل تحمل سختی ها و تلاش برای ادامه حیات میگردید. : اجرای این طرح در سال جاری با این وسعت و مشارکت مردمی ثابت نمود که هنوز مردان زحمتکش سیستانی با تکیه بر فرهنگ غنی و دیرپای خویش برای آبادانی میهن عزیزمان متحد و یکپارچه حضور دارند و گرما، سرما و طوفان هیچکدام مانع تلاش و کوشش آنها نمی شود. : لایروبی انهار در منطقه سیستان باعث ایجاد اشتغال در کل پهنه دشت ایجاد نشاط و امید به زندگی ، احیاء آداب و رسوم و سنت حشر کشی در حال نابودی که میراث غیر ملموس خاص مردم سیستان بوده و انتقال تجربیات نسلهای گذشته به نسل جوان، جلوگیری از مهاجرت مردم منطقه از روستاها به شهرهای دور و نزدیک و خالی شدن منطقه مرزی و حساس دارالولایه سیستان ،ترغیب جوانان به احیاءاراضی و باغات انگور یاقوتی با ایجاد زمینه دسترسی آسانتر به آب توزیع شده چاه نیمه ها ، لایروبی انهار مزرعه (درجه 5) که حلقه نهایی انتقال آب به مزارع بوده و امکان لایروبی آنها با بیل مکانیکی وجود ندارد، جلوگیری از افزایش عمق و عرض انهار درجه 3و4 که لایروبی با بیل مکانیکی ممکن است ایجاد نماید و باعث ماندابی و تلفات آب در انهار گردد، کاهش قابل ملاحظه ضریب زبری کانال که باعث افزایش سرعت حرکت آب و بالارفتن راندامان انتقال آب در نهرها می شود و افزایش ضریب امنیت اجتماعی که ارتباط مستقیم با بیکاری داشته و تامین آن مستلزم صرف هزینه های بسیار شده است. "حشرکشی" رسم کهن و نماد فرهنگ همکاری و تعاون در سیستان پآگآو : یک واحد زراعی است با تعداد افراد مشخص 6 تا 7 نفرريال روی زمین مشخص تا 24 هکتار که برای یکسال زراعی ، زیر نظر یک نفر به نام سالا کار میکردند. پوکار: نماینده مالک که بر کار جوی و نهر و لایروب نظارت دارد. چُوَک: مامور زیر دست میرآب. جویک : آب رو باریکی است. نوداث ( نواحداث ): جوی میانه و جدید الحداث را گویند. دستُک : ( به ضم ت ) ، جویچه ای است که از جو بزرگتر و از نوداث کوچکتر است . پُنگ : بند خاکی بر وری نهرها. پآلَنَگ : آب بَرِ سطحی از کنار پُنگ کشیده میشود. پَل : مرزی برای کرت بندی : ﺁﺏ ﻛﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﺳﻴﺴﺘﺎﻥ در گذشته و حال از رودخاهنه هیرمند تامین می شده است و می شود. از آنجایی که سیلاب های این ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﮔﻞ ﻭﻻ‌ﻱ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻧﻬﺮﻫﺎ ﻣﻲ‌ﺁﻭﺭﺩ، ﻫﻤﻪ ﺳﺎﻟﻪ ﻛﺸﺎﻭﺭﺯﺍﻥ ﺑﻪ لایروبی نهرها در یک روز مشخص و بصورت دسته جمعی اقدام ﻣﻲ‌ﻛﻨﻨﺪ،ﻛﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻋﻤﻞ “ﺣﺸﺮ“ ﻣﻲ‌ﮔﻮﻳﻨﺪ. از آنجایی که در گویش سیستانی “ح” تلفظ نمی شود “اشر” گفته می شود. “ﺣﺸﺮ“ دﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺁﺏ ﺑﻬﺎﯾﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ زمین دار و یا کشاورز می بایست بپردازد ﻭ ﮔﺮ ﻧﻪ ﻛﺴﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺁﺏ نباید هزینه ای بپردازد، ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﺩﻟﯿﻞ ﻓﻘﻂ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﺣﻖ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺁﺏ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻻ‌یﺭﻭﺑﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ. در بلوچستان نیز سنت مدد بعنوان یک ایین محلی نشانگر اتحاد ووحدت مردم در مراسمات وکمک به همنوع است قوم زابلی وبلوچ در کنار یکدیگر سالیان طولانی با همدلی زندگی کرده ودر مشکلات مددکار ویارگر همنوع بوده اند ودر مراسم مدد بخصوص برای جوانان در حل معضلات زندگی بخصوص مسکن ، ازدواج و اشتغال ودر هر موردی بزرگان طوایف وسپید ریشان بانی خیر شده وبا مدد دیگران به افراد تنگدست کمک میکردند ودر واقع سنت مددیک نوع وام دهی بود که افراد در سختی ها به هم کمک میکنند.
۱۰ / ۴ / ۱۳۹۶
 
ماهنامه تخصصي ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري سيستان و بلوچستان (کاو) مقاله مي‌پذيریرد

بازدید روز

۸۰۸

بازدید دیروز

۹۰۳

بازدید ماه

۸۰۸

بازدید کل

۶۵۱۸۹۴

افراد آنلاین

۷

مشخصات استان

معرفی استان 

فرهنگ عامه، معرفی شهرستانها و جاذبه های تاریخی و طبیعی، هنرهای سنتی، موزه ها و تاسیسات گردشگری استان. PDF.

 

مرکز

زاهدان

 مساحت

180726 کیلومتر مربع

 جمعیت 1395

2534327 نفر

پراکندگی

1206  

  شهرستانها

19

 استاندار 

علی اوسط هاشمی